"Śmieciarz" - świąteczna tradycja czy wandalizm?

Jednym ze zwyczajów świątecznych, które zachowały się na Podkarpaciu jest tzw. "śmieciarz ". W św. Szczepana rano po wsiach na Podkarpaciu chodzili tzw. śmieciarze lub zamiatacze. To młodzi mężczyźni, którzy rozrzucali sieczkę po podwórzach lub w domach niezamężnych dziewczyn. W taki niewyszukany sposób zabiegali o ich względy.

Jak było kiedyś?

         Zamiatacze przychodzili do domów z woreczkami sieczki, śpiewali kolędy i składali życzenia, odwracając tym uwagę od psot jakie w międzyczasie robili, wysypując śmieci na podłogę, do łóżka czy garnków. Dla panien na wydaniu obecność "zamiataczy" była swoistą nobilitacją. Panny chwaliły sie, że gościły zamiataczy. Inne, u których nie byli, czuły się zawiedzione i niedocenione.

    W innej wersji kawalerowie zwani „śmieciarzami” i sprawdzali rankiem na św. Szczepana, czy panny posprzątały izbę z wigilijnej słomy ( należy pamiętać, że w Boże Narodzenie obowiązywał zakaz wykonywania jakichkolwiek prac ). Jeżeli dziewczyna nie zdążyła jeszcze posprzątać, musiała okupić się wódką. Był to dla niej wielki dyshonor – oznaczało to, że jest niegospodarna. Dlatego dziewczęta wstawały zaraz po północy i sprzątały, aby zdążyć przed rankiem. Zdarzało się, że „śmieciarze” sami rozrzucali po izbie słomę ściągniętą ze strzechy, a za posprzątanie dostawali poczęstunek. Odwiedziny „śmieciarzy” były formą konkurów. Z kolei dziewczętom, które nie cieszyły sympatią, stawiano przed domem „słomianego chłopa”, czyli kukłę ze słomy odzianą w męskie ubranie. Jeśli dziewczyna okupiła się wódką, kukłę zabierano.

Jak jest dzisiaj?

         Mieszkańcy wsi narzekają, że dawny obyczaj przekształcił się z czasem w nieprzemyślane wybryki młodzieży. Chuligani rozrzucają już nie sieczkę, ale olbrzymie naręcza słomy. I nie tylko po podwórkach i ogródkach, lecz nawet ulicach podkarpackich miasteczek. Same dziewczęta mają różne nastawienie: jedne podchodzą do tego z przymrużeniem oka, niektóre się gniewają za dodatkowy nieporządek, inne się cieszą i chwalą odwiedzinami śmieciarzy. Wszystko zależy od osoby i ... ilości rozrzuconej słomy.

Dominik Szatko

 

styczeń 2021
pwścpsn
123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
2227351
Dziś
Wczoraj
Ten Tydzień
Ostatni Tydzień
Ten Miesiąc
Ostatni Miesiąc
Wszystkie
1986
1715
44042
2157720
93499
108680
2227351

Twoje IP: 18.204.42.98
2021-01-24 21:10:08